Khi bước chân vào thế giới bàn phím cơ custom, bạn sẽ bắt gặp nhiều thuật ngữ liên quan đến kết cấu, trong đó “mounting style” (kiểu lắp đặt) là yếu tố quan trọng quyết định cảm giác gõ. Tray mount là một trong những phương pháp lắp đặt phổ biến nhất, thường xuất hiện ở các bàn phím cơ giá rẻ hoặc phân khúc tầm trung. Bài viết này sẽ giải thích chi tiết tray mount là gì, những đặc điểm cấu trúc, ưu nhược điểm cũng như cách để tối ưu hóa trải nghiệm gõ với kiểu lắp đặt này.
Tray mount – Định nghĩa cơ bản
Tray mount là phương thức lắp đặt mà tại đó tấm giữ switch (plate) và bo mạch (PCB) được bắt vít trực tiếp xuống phần vỏ (case) của bàn phím cơ. Trong cấu tạo bàn phím cơ, phần case thường được thiết kế với các trụ nổi hoặc lỗ ren sẵn có để cố định cụm plate và PCB. Do cấu trúc này tương tự như việc đặt toàn bộ hệ thống lên một “cái khay”, nên nó được gọi là tray mount.
Khác với các kiểu mount cao cấp hơn như gasket mount hay top mount, tray mount sở hữu cấu trúc đơn giản, chi phí sản xuất thấp và tính ổn định cao trong lắp ráp, khiến nó trở thành tiêu chuẩn trên hầu hết các dòng bàn phim cơ thương mại phổ thông.
Đặc điểm cấu trúc của tray mount
Để hiểu rõ hơn về cách vận hành của hệ thống này, bạn cần lưu ý các điểm đặc trưng sau:
Vị trí bắt vít: Các vít được đặt tại nhiều điểm cố định trên PCB và plate, thường tập trung ở mép ngoài hoặc rải rác ở khu vực trung tâm để giữ cho bo mạch không bị xê dịch.
Tiếp xúc cứng (Hard mounting): Do PCB và plate tiếp xúc trực tiếp với các trụ của case, lực nhấn từ phím sẽ truyền thẳng xuống bề mặt vỏ mà không qua các lớp đệm giảm chấn.
Thiết kế case đơn giản: Case tray mount thường có thiết kế khối liền mạch với các trụ đỡ bên trong, giúp tối ưu hóa chi phí sản xuất và rút ngắn thời gian lắp đặt.
Dù là phương án lắp đặt cơ bản, tray mount vẫn sở hữu nhiều lợi thế khiến nó khó có thể bị thay thế hoàn toàn trên thị trường:
Chi phí tối ưu: Nhờ cấu trúc đơn giản, quy trình sản xuất ít công đoạn, các bộ phím tray mount thường có giá thành rất dễ tiếp cận.
Dễ dàng lắp ráp: Đối với người mới bắt đầu, việc tháo lắp bàn phím để thay switch, vệ sinh hay thay thế keycap là cực kỳ đơn giản và an toàn.
Tính phổ biến cao: Các linh kiện thay thế như case hoặc plate cho các dòng phím tray mount (ví dụ chuẩn 60%) rất dễ tìm kiếm trên Vietgear và các trang thương mại điện tử.
Khả năng tùy biến linh hoạt: Người dùng dễ dàng can thiệp bằng cách thay đổi case, mod foam hoặc lube lại switch để cải thiện trải nghiệm cá nhân.
Nhược điểm của tray mount
Bên cạnh những ưu điểm về giá thành, tray mount vẫn tồn tại một số hạn chế khiến các tín đồ “phím cơ chuyên nghiệp” (enthusiast) không quá mặn mà:
Cảm giác gõ cứng: Việc thiếu đi các lớp đệm khiến cảm giác gõ trở nên “gắt” (stiff), thiếu độ nhún nhảy, dễ gây mỏi tay nếu sử dụng trong thời gian dài.
Âm thanh thiếu sự đồng nhất: Tray mount dễ xuất hiện tiếng “ping” kim loại hoặc tiếng vang không mong muốn do sự tiếp xúc cứng giữa bo mạch và vỏ, đặc biệt là trên các loại case nhôm.
Độ đồng đều kém: Cảm giác gõ giữa các khu vực trên phím thường không giống nhau. Những phím nằm ngay gần vị trí bắt vít thường cứng hơn đáng kể so với những phím nằm ở khoảng giữa các vít.
So sánh tray mount với các kiểu mount khác
Việc so sánh giúp bạn nhận diện rõ hơn vị trí của tray mount trong bản đồ các kiểu lắp đặt bàn phím cơ:
Top mount: Plate được bắt vít vào phần trên của case. Kiểu này cho cảm giác gõ chắc chắn nhưng âm thanh thường đều hơn tray mount.
Gasket mount: Đây là tiêu chuẩn cao cấp, nơi plate và PCB được “treo” hoặc kẹp giữa các lớp đệm (gasket), mang lại cảm giác gõ đàn hồi và âm thanh trầm ấm, êm ái.
Bottom mount: Tương tự top mount nhưng plate được gắn vào phần đáy case, độ phổ biến hiện nay thấp hơn.
Plateless: Không sử dụng plate, switch được hàn thẳng vào PCB. Đây là trải nghiệm độc đáo thường thấy ở các dòng phím custom thủ công cao cấp.
Các dòng bàn phím tray mount phổ biến
Nhiều dòng bàn phím kinh điển và phổ thông vẫn tin dùng cấu trúc này nhờ sự ổn định của nó:
Tofu case (KBDfans): Biểu tượng của dòng phím custom tray mount, rất được ưa chuộng nhờ khả năng thay thế linh kiện đa dạng.
Dòng GK61 / MK61: Những lựa chọn hàng đầu cho người mới bắt đầu nhờ giá rẻ và tính năng hotswap tiện lợi.
Royal Kludge, Redragon: Hầu hết các mẫu bàn phím cơ gaming thương mại của các hãng này đều sử dụng cấu trúc tray mount để tối ưu giá thành.
Cách cải thiện trải nghiệm với tray mount
Nếu bạn đang sở hữu một chiếc bàn phím tray mount, đừng lo lắng vì có rất nhiều phương pháp để biến nó trở nên “xịn xò” hơn:
Foam mod: Lót thêm một lớp foam tiêu âm giữa PCB và case để triệt tiêu tiếng vang và làm âm thanh gõ đanh gọn hơn.
Tape mod: Dán vài lớp băng dính giấy vào mặt sau của PCB giúp âm thanh trở nên “thocky” (trầm) hơn.
Lube switch và stab: Đây là bước quan trọng nhất để loại bỏ các tạp âm cơ học và tạo cảm giác mượt mà khi nhấn phím.
Gasket mod tự chế: Một số người dùng có kinh nghiệm thường cắt các miếng đệm cao su hoặc silicon nhỏ chèn vào các trụ vít để giảm bớt độ cứng, tạo ra một chút độ đàn hồi cho plate.
Kết luận
Tray mount là phương thức lắp đặt nền tảng, đóng vai trò là “cánh cửa” đưa người dùng đến với thế giới bàn phím cơ. Dù không sở hữu sự mềm mại như gasket mount hay độ tinh tế của top mount, nhưng với lợi thế về giá thành và tính dễ tiếp cận, tray mount vẫn là lựa chọn hàng đầu cho những ai mới bắt đầu hoặc muốn tìm kiếm một chiếc bàn phím bền bỉ, dễ tùy biến. Hy vọng thông tin này giúp bạn hiểu rõ hơn về chiếc bàn phím mình đang sử dụng.
Đỗ Hoàng Lân là một doanh nhân, người sáng tạo số, digital marketing khởi nghiệp từ năm 2016 trong nhiều mảng cung cấp sản phẩm và dịch vụ, xây dựng và phát triển thương hiệu thông qua môi trường internet.
